SERIE

Zes lectures over de toekomst van onze leefomgeving. De vooraf gepubliceerde artikelen in de DUIC, de blogs over de avonden en het essay zijn terug te lezen via de items onderaan deze pagina.

De aantrekkingskracht van stad zet onverminderd door. Utrecht verwacht in de aankomende 15 jaar naar 400.000 inwoners te groeien. Tegelijkertijd staat de leefomgeving voor andere grote uitdagingen. Ons klimaat verandert. We krijgen te maken met extreem hete dagen, piekbuien en lange periodes van droogte. Onze infrastructuur van waterwegen, riolering en stadsnatuur is daarop niet ingericht. De stad wil in korte tijd energieneutraal zijn, haar CO2 uitstoot minimaliseren en met duurzame bronnen onze huizen en gebouwen verwarmen en van elektriciteit voorzien. De afvalstromen moeten drastisch omlaag om onze footprint op de aardbol te verkleinen. En hoe zorgen we in deze opgaven dat ook iedereen in de stad mee komt? Wie lopen er voorop, welke goede voorbeelden zijn er al, wat gebeurt er in Utrecht? In een serie lectures over de toekomst van onze leefomgeving ontrafelden we de uitdagingen van de stad van morgen.

Woensdag 26 september 2018: #1 Climate Kick
Een gesprek over klimaat en leefbaarheid, en hoe dit te organiseren. Met Jeroen Schilder van MVSA Architects over Wonderwoods, dat een verticaal park met hoogstedelijke verdichting combineert. Is dit de oplossing voor klimaatadaptief bouwen op verdichtingslocaties? Wat vraagt dit van ontwikkelaars en overheden? En welke kennis moet hiervoor ontwikkeld worden? En Florian de Boer van De Urbanisten over hoe ontwerp een plek krijgt in het handboek openbare ruimte. Want hoe we de stad klimaatadaptief in kunnen richten is technisch wel berekend en bedacht. Maar van weten naar daadwerkelijk doen zit nog een groot gat.

Woensdag 17 oktober 2018: #2 Positive Energy
Hoe kunnen we als stad in 2050 helemaal duurzaam en zelfvoorzienend zijn? Met Do-anne Vermeulen van Team V over haar ontwerp voor de houten Amsterdamse hybride woontoren HAUT met energie-opwekkende gevels; Frank Stedehouder van Mex architects over het modulaire Inside-Out renovatiesysteem waarmee hoogbouwflats uit de jaren 60-70 energieleverend worden en Jeroen Atteveld van Heren 5 bespreekt zijn ontwerpen in Utrecht voor Leeuweplaats en Lieflandpark, ontwerpen gebaseerd op het bekende trias-energetica, met een laag verbruik, terugwinning en opwekking van duurzame energie. In de huidige discussie lijkt ruimtelijke kwaliteit niet van belang, maar eerder wie is er aan zet is en wie betaalt in de energietransitie. Kunnen we via ontwerp alternatieve wegen bewandelen?

Dinsdag 13 november 2018: #3 Zero Waste
Onze grondstoffen voor bouwmaterialen zijn schaars. Hoe kunnen we bouwen zonder afvalstromen? Charlotte Ernst van Cistain en Het Hof van Cartesius over Het Hof als fysieke proeftuin voor de circulaire economie, waar ze experimenteren met het terugbrengen van afval- en reststromen. Menno Rubbens van cepezedprojects over de circulaire gebouwen The Green House en de Tijdelijke Rechtbank Amsterdam. Herbruikbare materialen zijn toegepast en het gebouw is goed aanpasbaar, zodat de functie kan veranderen. Het gebouw kan zelfs geheel verplaatst worden. Noud Paes van Paul de Ruiter architects over de woongebouwen op de NPD Strook in Overvecht en het QO Hotel in Amsterdam. Het gebouw als eco-systeem, waarbij ze alle kringlopen proberen te sluiten, of het nu energie, CO2, water of afval betreft.

Dinsdag 11 december 2018: #4 Data en de stad
Onze openbare ruimte wordt steeds meer datagedreven. Wat zijn de voordelen? En waarvoor moeten we op onze hoede zijn? Dingeman Deijs van dingeman deijs architects over het Fundahuis. Op basis van big data die Funda ter beschikking stelde is een woonhuis ontworpen, optimaal afgestemd op de gemiddelde eisen van Funda-gebruikers, het rijtjeskasteel. Arda Basak van ontwikkelaar Lingotto over het ontwerp van een park met woningen op het Smakkelaarspark, mede te danken aan de inzet van computersimulaties. Honderden varianten zijn doorgerekend op basis van vele parameters als maximale bezonning, geluidsniveaus, windhinder, maar ook op sociale veiligheid door voldoende zicht op alle plekken te bieden. Marcel Duffhuis, informatiemanager van de gemeente Utrecht over het gebruik van data en 3D-visualisaties voor het ontwerp en de ontwikkeling van Utrecht. Zo kunnen op basis van een met data verrijkt digitaal 3D model van de Merwedekanaalzone vele partijen en omwonenden meepraten en denken over verschillende functies, van fietsbereik tot en met een serious game over een gezonde inrichting. Ambitie is om een integraal 3D-platform van Utrecht te realiseren, een digitale omgeving waar veel verschillende data en simulaties samenkomen, en waar weer nieuwe plannen kunnen worden getoetst en besproken.

Dinsdag 22 januari 2019: #5 Kansen voor de Naoorlogse wijk
De groei van de stad vraagt om hernieuwde aandacht voor de naoorlogse wijken. Waar ligt de kracht in het oorspronkelijke ontwerp? Paul Achterberg van bureau Quadrat stelt: In de zich verdichtende stad zullen de begrippen“Licht, lucht en ruimte” meer dan ooit ingezet moeten worden als dé identiteit van die wijken. Inzet van kennis over de samenhang tussen verkavelingstypologie, architectuur en groenstructuur op ieder schaalniveau is onmisbaar als we het eigen karakter van die stadsdelen een toekomst willen geven. Lars Zwart van architectenbureau Op ten Noort Blijdenstein (ONB) over de rol van erfgoed in de van de de Welkom-flats in Kanaleneiland en de Flat met Toekomst in Overvecht. De Flat met Toekomst in Overvecht is een Nul-op-de-Meter renovatie voor de naoorlogse Intervam flats van Mitros.

Dinsdag 12 maart 2019: #6 Dicht, dichter, dichtst
Er is krapte op de Utrechtse woningmarkt. Hoe verdichten we op een gezonde manier? Albert Herder van Studioninedots over Wisselspoor, het plan voor de 2e Daalsedijk in Utrecht, volgens hun stedenbouwkundig Cityplot Concept, bestaande uit compacte, flexibele stadsblokken met veel kleinschalige, gemengde typologieën, gebruikers en functies.  Martin Knuijt van OKRA landschapsarchitecten over het plan voor de openbare ruimte voor deelgebied 5, gelegen tussen de Balijebrug en Socratesbrug. Hoe ontwerp je kwalitatief hoogwaardige buitenruimte in hoge woningdichtheden? Bart Mispelblom Beyer van TANGRAM Architecten over de Galaxy Tower en wat hoogstedelijk verdichten op een knooppunt vraagt. Welke ruimtelijke principes zijn essentieel om een hoog gebouw een plek te geven als onderdeel van de stad. En kunnen we deze principes ook op andere knooppunten toepassen?

Na iedere presentatie was er een gesprek op welke manier ontwerpen bijdraagt aan de uitdagingen van de Stad van morgen. En hoe realiseren we dat? Samenwerken is van groot belang, zo blijkt, net zoals het delen van de juiste kennis. al deze avonden zijn beschreven in blogs. De lectures werden gemodereerd door Danielle Arets, associate lector journalistiek en innovatie Fontys Hogeschool en Design Academy Eindhoven.

Het essay “Ontwerp als voorwaarde voor kwaliteit” is een pleidooi voor het inzetten van ontwerp om vooraf beter inzicht te krijgen in de kansen van een opgave, om inwoners mee te laten denken over hun leefomgeving, om nieuwe dwarsverbanden te leggen, om technische systeemvraagstukken te verbinden aan ruimtelijke kwaliteit en laadvermogen, innovatie te integreren in ontwerp, kortom het bundelt de belangrijkste inzichten.


Dit programma is een initiatief van AORTA mede mogelijk gemaakt door:

Serie items