Datum: 20-07-2026
Op de Dag van de Architectuur, zaterdag 13 juni, organiseerden vier studenten Sociale Geografie aan de Universiteit Utrecht een fietstocht. De fietstocht is het resultaat van hun onderzoek naar hoe solidariteit in de stad Utrecht zichtbaar is. De onderzoeksvragen - Wat zijn solidaire plekken in Utrecht, hoe zijn deze zichtbaar? En hoe helpen deze plekken met de bevordering van solidariteit? - vormden hierbij het uitgangspunt. Met deze terugblik lichten de studenten meer toe over hun onderzoek en de fietstocht.
Onderzoek
Om de onderzoeksvragen te kunnen beantwoorden, is het belangrijk om stil te staan bij de betekenis van het begrip solidariteit. Hieronder verstaan de studenten de mate waarin mensen in een samenleving onderlinge verbondenheid ervaren. Dit onderzoek laat zien dat solidaire locaties in Utrecht voornamelijk bottom-up zijn ontstaan, oftewel voor en door elkaar. Om dit soort solidaire plekken van Utrecht zichtbaar te maken stopte de fietsroute langs zes verschillende locaties.
Voor en door elkaar locaties, zoals Rotsoord
Met het buurtcafé Beneden aan de Saffierlaan als startpunt, werden de voor en door elkaar locaties geïntroduceerd. Gevolgd door de direct naastgelegen community tuin, een van de zusterparken van Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug, vormt het samen een plek voor ontmoeting en samenkomst in Hoograven. ”Dat Utrecht veel groen heeft dat samen door lokale mensen wordt onderhouden, zoals in Hoograven, wist ik niet” geeft een deelnemer van de fietstocht aan. Deze groene blik op de stad is ook bij Rotsoord zichtbaar. Hier stonden wij stil bij hoe de stad Utrecht, in het bijzonder Rotsoord, door de jaren versteend is en hoe het door Guerrilla gardening meer vergroend wordt. Deze techniek van vergroening staat bekend om zijn spontane vorm van beplanting in versteende gebieden. Wat Rotsoord bijzonder maakt, is de samenwerking tussen de buurtbewoners. Hierdoor is de eerste locatie van het initiatief Zusterparken, van Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug, bij Rotsoord ontstaan.
Creatieve hotspots
Dat samenwerking tussen mensen op lokale schaal stedelijke ruimte vormgeeft, werd duidelijk zichtbaar bij de creatieve hotspots van Utrecht. Tijdens de fietstocht kwamen initiatieven van Beton-T van het creatief centrum de Vechtclub in het Merwede gebied, en het Hof van Cartesius bij het Werkspoorkwartier naar voren. Waar Beton T een (beton) platform biedt voor creatieve evenementen zoals tweedehands markten, dansavonden en creatieve workshops omringt door kleurrijke graffiti, is het Hof van Cartesius het fysieke resultaat van de samenwerking tussen innovatieve en duurzame ondernemingen. Dit is terug te zien in de hergebruikte stationsonderdelen zoals perrontegels voor bestrating en treinkaarten als voorgevel. Bovendien laat het Hof van Cartesius zien hoe de samenkomst van deze verschillende ondernemingen leidt tot vindingrijke en unieke manieren voor het omgaan met gezamenlijke ruimtes. Met ”Bier van Japanse duizendknoop?” werd verrast gereageerd op de manier waarop het Hof van Cartesius is omgegaan met de wijdverspreide onkruidsoort.
Langs Lombok
Op de route van Beton-t naar het Hof van Cartesius kwamen we via de Abel Tasmanstraat op het kruispunt met de Kanaalstraat. Hier stonden we stil op het plein aan het Stadsklooster. Dit oude klooster biedt een hedendaags een podium voor buurtactiviteiten zoals voorstellingen, muziekoptredens en andere creatieve initiatieven. Opmerkelijk aan deze locatie is dat solidariteit goed zichtbaar is aan de grote dichtheid aan van buurthuizen zoals Stichting Wishingwell West en Ubuntuhuis.
Solidariteit in de vorm van gedeeld verdriet
Solidariteit in de vorm van gedeeld verdriet krijgt een plek binnen de Ping Pong Club. De club, in de opkomende Utrechtse wijk Wisselspoor, organiseert samen met de vrijwilligers van Humanitas maandelijks een rouwcafé. Utrechters van 20 tot 40 jaar kunnen zich hiervoor gratis aanmelden en samen het gesprek aan gaan over wat het verlies van hun dierbare voor hen betekent. Vrijwilligers van het Rouwcafé geven aan dat bezoekers zich herkennen in elkaars verhalen en zo een vorm van troost en warmte vinden.
Tuin van Croese
De fietstour eindigde bij de aansluitende tour door de Tuin van Croese, aan de achterkant van de woontoren Wonderwoods. Verschillende vormen van solidariteit kwam hier samen. Zo fungeert het boulderblok als een openbare klim- en speelplek voor jong en oud en is een wisselende kunstexpositie in de container voor iedereen zichtbaar. Daarnaast hebben de paddenstoelenkwekerij en de moestuin in de Tuin van Croese veel connecties binnen en buiten de tuin. Zo komen de gekweekte paddenstoelen bijvoorbeeld terecht bij horecagelegenheden in Utrecht. Ook wordt oude compost gebruikt voor de bodem van de moestuinen, waarin buurtbewoners met elkaar vrijwillig tuinieren en de tuin onderhouden. Met als visuele verbinding tussen het verleden en heden van de tuin de muurschildering van Timber Sommerdijk.
Kaart met solidaire plekken in Utrecht
Tijdens ons onderzoek naar de solidariteit hebben wij nog meer plekken geïdentificeerd die een vorm van solidariteit zichtbaar maken in Utrecht. Heb je de fietstocht gemist, maar ben je toch nieuwsgierig naar deze locaties? Om de solidariteit binnen Utrecht in kaart te brengen hebben wij een interactieve kaart samengesteld.
Neem gerust een kijkje op de kaart en ontdek solidariteit van Utrecht via deze link: https://arcg.is/f5uzi1
Willemijn Buckert
Anna Kamerman
Steven Teunissen
Myrthe de Vries
Studenten Stadsstudio Stadsgeografie (onderdeel van bachelor Sociale Geografie, Universiteit Utrecht)
