Datum: 08-06-2026
In deze nieuwe serie zetten we opvallende nieuwe architectuur en andere ruimtelijke ontwikkelingen in Utrecht in de schijnwerpers. Aan de hand van vier vragen werpen architecten of andere betrokkenen hun licht op de ontwerpopgave, de gemaakte afwegingen en de betekenis van het nieuwe bouwwerk voor de stad. Deze keer: Tuin van Croese in Beurskwartier.
Deze editie van 'In de schijnwerpers' is tot stand gekomen met diverse landschapsarchitecten van gemeente Utrecht en met Emilie Vlieger en Merel Zijlstra van Bureau Brick.
AORTA stelde vier vragen aan Gemeente Utrecht en Bureau Brick.
Aan de westkant van het Centraal Station, op en rond het Jaarbeursplein, verandert Utrecht in snel tempo. Hier verrijst het Beurskwartier, een nieuw onderdeel van het centrum waar wonen, werken, en recreatie samenkomen. De blikvanger is Wonderwoods, de groene multifunctionele toren met bomen en struiken op het gebouw en langs de gevels.
Terwijl Beurskwartier zich de komende jaren ontwikkelt, kunnen bewoners, ondernemers en bezoekers al genieten van een fijne ontmoetingsplek: de Tuin van Croese. Waar eerst P3 van de jaarbeurs lag, vol met auto’s, ligt nu de Tuin van Croese. Tijdelijk. Want over een paar jaar wordt hier gebouwd. Er komen meerdere hoge gebouwen bij met daartussen het Croesepark. De tuin van Croese is ontworpen door de gemeente Utrecht en past bij het landschapsontwerp van Beurskwartier.
Het is een plek waar mensen elkaar ontmoeten, ontspannen en zelf initiatief nemen. Er wordt getuinierd, bloemen worden gekweekt en paddenstoelen groeien in zeecontainers.
De Tuin van Croese. Foto: Rard Claessen
- Wat sprak jullie het meest aan in deze opdracht en op deze plek?
Deze plek is jarenlang een kaal parkeerterrein geweest, een tussenstop. Bovendien de warmste plek van Utrecht. Op de warmste dagen werden hier temperaturen van 60 graden gemeten toen er nog asfalt lag. Samen met de buurt veranderde we deze stenige plek in een tijdelijke groene bestemming. Over een paar jaar verrijst hier een compleet nieuwe stadswijk: Beurskwartier. In de tuin kunnen Utrechters vast kennismaken met Beurskwartier.
Het mooie aan deze opdracht was dat de wensen van de buurt vanaf het begin centraal stonden. In 2023 ging de gemeente Utrecht in gesprek met omwonenden over de tijdelijke invulling van het voormalige parkeerterrein. Samen dachten we na over de kaders en wat deze plek nodig had.
De uitkomst was duidelijk: een groene omgeving waar, in tegenstelling tot het stationsgebied, rust is. Een plek waar je even uit je hoofd kunt stappen. Waar mensen kunnen ontspannen, bewegen en elkaar ontmoeten. Er moest ruimte zijn voor kunst en cultuur, sport en spel, een moestuin, een pluktuin en misschien zelfs een koffietentje.
Om dat mogelijk te maken, gingen we als gemeente samenwerken met Bureau Brick. Samen met bewoners en ondernemers richtte Bureau Brick de tuin in. Ook nu spelen zij nog een belangrijke rol bij de verdere ontwikkeling en programmering van de plek.
Veel ideeën uit de buurt zijn inmiddels werkelijkheid geworden. Zo kwam er een boulderblok waar iedereen gratis buiten kan klimmen. Ook is er een moestuin en een bloemenpluktuin, die worden onderhouden door buurtbewoners onder begeleiding van de Tuinders.
Opening boulderblok tijdens ‘Ubouldert’. Fotograaf: Douwe de Man
Daarnaast was er ruimte voor nieuwe initiatieven die zich stap voor stap konden ontwikkelen. Zonder strakke planning, maar op een manier die past bij de plek. Een mooi voorbeeld daarvan is de Fungi Factory. In zeecontainers kweken zij paddenstoelen op reststromen uit de stad.
In de paddenstoelenkwekerij de Fungi Factory. Fotograaf: Vincent Beekelaar
Ook kunst heeft een vaste plek gekregen in de tuin. In de kleurrijke containers zijn regelmatig wisselende exposities te zien van Utrechtse kunstenaars. Juist die samenwerking maakt de Tuin van Croese bijzonder. Bewoners, ondernemers en de gemeente bouwen echt samen aan een plek die blijft verrassen en voortdurend in beweging is.
2. Wat was het ontwerpconcept?
Het ontwerp brengt de ‘groene stad’ tot leven aan de westkant van het station. Het moest een combinatie van rust en reuring worden. Aan de kant van Wonderwoods vind je de actieve kant. Vol met pergola’s, terrassen van Uncle Jim en Miyagi en Jones én een klein containerdorp. Een tijdelijke plek voor creatieve bedrijven. Want Beurskwartier moet ook in de toekomst een plek blijven voor creatieve ondernemers.
De andere kant van het park is heel anders. Geen reuring, maar rust. Hier krijgt de natuur alle ruimte om omhoog te kruipen. Het doel? Een echt wild bloemenveld. Die groene buffer is nu nog in de maak, maar de hoveniers hebben hun vaste plek al ingenomen. Hier zijn de moestuin en bloementuin te vinden. Hun aanwezigheid helpt direct mee aan het eindresultaat: een natuurlijke, groene zone die de buurt beschermt en rust geeft.
De moestuin. Fotograaf: Vincent Beekelaar
Zelfs de wandelpaden zijn nu al slim bedacht. De huidige routes volgen namelijk alvast de looplijnen van het definitieve park. Zo wandelt de bezoeker vandaag al een beetje in de toekomst.
Aanleg van de paden, maart 2025. Foto: Emilie Vlieger
3. Wat was de grootste uitdaging in het proces?
De grootste uitdagingen in de tuin is het maken van een tijdelijke tuin in een veranderende omgeving. Over een paar jaar is dit deel van de stad levend en bruisend, nu is het vooral nog een achterkant. Het maken van een groene plek in deze omgeving die uitnodigend is voor deze veranderende buurt die ook sociaal veilig is, was en is een uitdaging.
Een andere uitdaging is het balanceren van private initiatieven die het park het programma geeft dat bij de buurtbewoners past, maar niet het publieke karakter en de rol die de tuin voor de hele stad speelt in de weg zit.
Verder is de tuin heerlijk zonnig, maar is er jammer genoeg weinig schaduw. Aangezien de tuin tijdelijk is en de ruimte in de toekomst voor een groot deel gebruikt zal moeten worden als bouwterrein, is het niet mogelijk om alvast bomen te planten. Dat is ook één van de redenen dat we meewerken aan een onderzoek naar pergola’s. De pergola’s die nu in de tuin staan om schaduw te geven worden gemonitord en getest. Zo zoeken we naar verschillende mogelijkheden om deze tijdelijke plek op alternatieve en bijzondere manieren, in samenwerking met de stad, in te richten als tijdelijke verblijfsplek in dit veranderende stuk stad.
4. Waarom is de Tuin van Croese een aanwinst op de stad?
De Tuin van Croese laat zien hoe een plek snel kan veranderen als je er actief mee aan de slag gaat én de buurt betrekt. Daardoor voelt de tuin niet als iets dat voor de stad is bedacht, maar als iets dat van de stad zelf is.
Foto: gemeente Utrecht
Je ziet het terug in de kleine dingen. Een van de buren die zich ontfermt over de minibieb en repareert hem als de wind hem heeft omgeblazen. De ondernemers en bewoners die de planten in de tuin water geven bij de drogere periodes, bewoners die spontaan extra bloemen zaaien. Of iemand die zelf een bankje heeft gebouwd bij het boulderblok, zodat je lekker kan kijken tijdens het klimmen.
Het toelaten van de organische groei en het eigenaarschap van de buurt maakt het een echte aanwinst. Een plek die voor iedereen toegankelijk is, maar toch aanvoelt als een fijne, knusse buurttuin waar mensen elkaar steeds vaker weten te vinden.