Datum: 20-01-2026
De bouwsector zit midden in een ingrijpende transitie: woningen en andere gebouwen moeten onder meer energiezuiniger, klimaatbestendiger en circulair worden, terwijl ook de leefbaarheid en betaalbaarheid niet in het gedrang mogen komen. AORTA ging in gesprek met Ruben Raadschelders en Tobias Thoen van ontwikkelende bouwers Dura Vermeer en ERA Contour, twee voorlopers op het gebied van innovatieve duurzame oplossingen in de bouw. Beiden werken vanuit verschillende rollen, maar delen een sterke intrinsieke motivatie om de bouwsector structureel te verduurzamen. Hoe doen zij dat? En met wat voor gevoel kijken ze naar de (nabije) toekomst?
Door Lindy Kuit
Wie een beetje in de wereld van duurzaam bouwen duikt, struikelt al snel over alle verschillende termen en thema’s. Denk aan net zero, emissieloos, circulair, energieneutraal, natuurinclusief, maar ook aan Paris Proof, Whole Life Carbon en de EU Taxonomie. Voor Raadschelders en Thoen is vooral het terugdringen van de CO₂-impact van gebouwen belangrijk, met een sterke focus op materiaalgebruik en ontwerp. “Eigenlijk begint duurzaamheid al in de vormgeving van een gebouw”, legt Thoen uit. “De materiaaloppervlakverhouding en ontwerpkeuzes bepalen in grote mate of aan de hoogste duurzaamheidsambities kan worden voldaan.” Raadschelders beaamt dat. “Als bouwers opereren we in een breed speelveld, maar het reduceren van zowel operationele als materiaalgebonden CO₂-emissies staan boven aan de agenda.”
Standaardisatie als versneller
Beide specialisten zien hierbij standaardisatie als een belangrijke versneller. “Door te werken met vaste concepten en product-marktcombinaties ontstaat vooraf duidelijkheid over kosten, opbrengsten en milieuprestaties, wat gunningstrajecten versnelt en het sturen op materiaalgebonden emissies vergemakkelijkt”, gaat Raadschelders verder. “Intern ondersteunen we dit met bedrijfsprocesmatige stappen, zoals het werken met CO₂-budgetten en het geven van inzicht in dashboards. Dit doen we op basis van bestaande rekenmethodieken. Daarbij is het essentieel dat bouwers en andere stakeholders hun impact echt kennen en dezelfde databronnen gebruiken, zoals de Nationale Milieudatabase.”
Innovaties in beton
Een materiaal waar veel te halen valt als het gaat om duurzaamheid is beton. Thoen: “Beton heeft voordelen op het gebied van brandveiligheid, geluid en vormvrijheid, maar de cementcomponent zorgt voor een enorme CO₂-uitstoot. Bij TBI (het moederbedrijf van ERA Contour, red.) onderzoeken we in werkgroepen hoe beton duurzamer kan. Zo hebben we in een woontoren binnen de nieuwbouwwijk De Nieuwe Defensie in Utrecht beton met biochar[1] toegepast, waardoor we de CO2-voetafdruk van het betonmengsel reduceren en ook CO2 opslaan.”
“In De Nieuwe Defensie hebben we beton met biochar toegepast, waardoor we de CO2-voetafdruk reduceren en CO2 opslaan.”
Tobias Thoen, coördinator duurzame oplossingen bij ERA Contour
De Nieuwe Defensie (Foto: ERA Contour)
Bij Dura Vermeer worden gelijksoortige innovaties toegepast. Raadschelders: “In Utrecht zijn we gestart op het Thomas à Kempisplantsoen; dit worden 2 appartementenblokken voor woningcorporaties Woonin en Portaal. Binnen dit project onderzoeken we hoe we 30% granulaat in het beton kunnen toepassen zonder de toevoeging van extra cement. Dit voorkomt een aandeel nieuw materiaal én CO2-uitstoot.”
De comeback van houtbouw
Daarnaast is houtbouw op dit moment een hot topic. “Wat natuurlijk niet nieuw is, want in de middeleeuwen bouwden we al met hout”, merkt Raadschelders lachend op. “Projecten als SAWA in Rotterdam en HAUT in Amsterdam laten zien wat mogelijk is met CLT[2] en andere houtconstructies, zeker in termen van materiaalgebonden CO₂-reductie. Tegelijkertijd is bouwen met hout complex, vooral bij hoogbouw, en vraagt het kennis over verbindingen, brandveiligheid, geluid en stabiliteit. Opschalen is een uitdaging, maar de leercurve is steil en de sector beweegt snel. Bij Dura Vermeer delen we de lessen die we leren; zo hebben we onlangs een publicatie over houtbouw uitgebracht.”
Optimalisatie tijdens realisatie
Beiden zijn het erover eens dat optimalisatie niet ophoudt bij het ontwerp; ook in de uitvoering valt nog veel winst te behalen. Thoen: “Aan de Lomanlaan in de Utrechtse wijk Transwijk bouwt ERA Contour op dit moment twee woontorens met huurappartementen. Tijdens de realisatie hebben we een sensor meegestort in het beton waarmee we de uitharding kunnen voorspellen. Dat moet uiteindelijk leiden tot een lager cementgebruik omdat we het betonmengsel beter kunnen afstemmen op het uithardingsproces.”
Lomanlaan (Foto: ERA Contour)
Zo’n apparaatje klinkt kostbaar – wie betaalt eigenlijk de rekening van zulke innovaties? “Soms is een opdrachtgever bereid om bij te leggen”, vertelt Thoen. “Is dat niet het geval, dan kunnen we een beroep doen op de TBI Klimaattrein: een fonds dat grote en kleine klimaatinitiatieven in bouw en techniek ondersteunt, met als doel duurzame vernieuwing praktisch toepasbaar te maken. Het is ontstaan vanuit intrinsieke motivatie, om teams – binnen én buiten TBI – te stimuleren actief met duurzaamheidsinnovaties aan de slag te gaan, kennis op te doen en samen de verduurzaming te versnellen. Per saldo vallen de kosten van een betonsensor zelf mee. Wel vraagt het van het uitvoeringsteam extra inzet om de uitharding actief te monitoren en betonmengsels waar nodig aan te passen.”
Stappen zetten met de keten
De rol van opdrachtgevers komt veelvuldig terug in het gesprek met Raadschelders en Thoen. Gemeenten, woningcorporaties en beleggers hebben vaak hoge ambities, maar beperkte budgetten. Dat leidt tot zoeken naar passende oplossingen. “Bij het Thomas à Kempisplantsoen passen we op advies van een onderaannemer duurzaam staal toe dat voornamelijk alleen nog in Scandinavië wordt gebruikt”, vertelt Raadschelders. “Dit staal is geproduceerd met groene energie en bevat ruim 90% aan schrootstaal. Dit zorgt voor 50% CO2-reductie ten opzichte van traditioneel constructiestaal. Zulke toepassingen kunnen opdrachtgevers ook motiveren om anders te gaan denken en steeds een stapje verder te zetten.”
“Waar duurzaamheid vijf jaar geleden nog uitzondering was, is het nu een standaard onderdeel van vrijwel elke tender.”
Ruben Raadschelders, commercieel manager bij Dura Vermeer
Thomas à Kempisplantsoen, impressie nieuwe woningen (beeld: Dura Vermeer)
Thomas à Kempisplantsoen (foto: Dura Vermeer)
Niet alleen het activeren van opdrachtgevers is nodig, ook bij leveranciers kunnen stappen worden gezet. Thoen: “We gaan geregeld langs bij onze leveranciers. Wat is hun reductiepad voor de komende jaren? Kunnen we ze ergens bij helpen? Bij een van onze vloerleveranciers hebben we de uitstoot met 50% kunnen verlagen. Simpelweg door twee keer het gesprek aan te gaan en de juiste kennis en ervaring in te brengen, zonder dat dit leidt tot aanpassingen in fabriek of productiesnelheid.”
Realistisch én optimistisch
Raadschelders en Thoen zijn realistisch: niet alles kan tegelijk, niet elk project wordt 100% duurzaam en soms moet er water bij de wijn worden gedaan. Toch overheerst optimisme. Raadschelders: “De techniek is er, de kennis groeit snel en de sector bevindt zich op een tipping point. Waar duurzaamheid vijf jaar geleden nog uitzondering was, is het nu een standaard onderdeel van vrijwel elke tender.”
De gedeelde stip op de horizon van beide specialisten is ambitieus: Paris Proof bouwen, met minimale materiaalgebonden en operationele emissies, natuurinclusief, biodivers, circulair en sociaal, met gebouwen die van zichzelf goed functioneren en niet afhankelijk zijn van complexe installaties (low tech). Voor de korte termijn ligt de focus op het drastisch verlagen van de CO2-uitstoot van materialen, door onder meer biobased te bouwen in hout. Een belangrijk slotpunt is de veranderende cultuur in de sector. “In de nieuwe bouwwereld zoeken we elkaar op, delen we kennis en werken we samen om de keten te versnellen. Waar vroeger concurrentiestrijd dominant was, groeit nu het besef dat iedereen aan dezelfde transitie werkt – en dat je die alleen samen kunt maken”, besluit Thoen.
Ruben Raadschelders
Is commercieel manager bij Dura Vermeer. Hij opereert aan de voorkant van projecten: aan tafel bij opdrachtgevers, in acquisities en tenders. Met zijn achtergrond als duurzaamheidsmanager ziet hij duurzaamheid niet als een set technische oplossingen, maar als een gezamenlijke opgave met klanten en ketenpartners. Dura Vermeer werkt op dit moment aan verschillende projecten in Utrecht, zoals appartementencomplex Legends in Leidsche Rijn en de nieuwbouw aan het Thomas à Kempisplantsoen.
Tobias Thoen
Is coördinator duurzame oplossingen bij ERA Contour. Zijn focus ligt op het helpen van projectteams binnen ERA Contour om duurzaamheid een integraal onderdeel te maken van hun werk. Niet door een aparte duurzaamheidsafdeling op te tuigen, maar juist door teams zelf de kennis te laten ontwikkelen. Dat vraagt om cultuurverandering, goede data, duidelijke tools en vooral: inzicht in de eigen impact. Ook ERA Contour werkt aan verschillende projecten in Utrecht, zoals nieuwbouwwijk De Nieuwe Defensie en de Loomanlaan.
[1] Biochar is een vorm van houtskool dat overblijft na verhitting van biomassa. https://www.tbi-klimaattrein.nl/projecten/beton-met-biochar
[2] Cross-laminated timber of kruislaaghout: een sterk en duurzaam bouwmateriaal bestaande uit lagen houten planken die haaks op elkaar zijn verlijmd tot massieve panelen. Het wordt als alternatief voor beton en staal gebruikt voor dragende constructies zoals wanden, vloeren en daken.