Datum: 20-08-2026
Met Merle Ebskamp als nieuwe directeur krijgt AORTA na een periode van interim-leiding weer een vaste koers. Ze begint in een roerige periode: Utrecht groeit hard en staat voor grote ruimtelijke keuzes, terwijl AORTA vanaf komend jaar met minder subsidie verder moet. Welke rol kan AORTA volgens haar juist nu spelen?
“Voor mij is AORTA de plek waar de stad zichzelf beter leert kennen. Waar we samen met inwoners, professionals en beleidsmakers bouwen aan stad én samenleving.”
Met ervaring in architectuur, onderwijs en het publieke domein zijn ruimtelijke vraagstukken voor Merle onlosmakelijk verbonden met maatschappelijke opgaven én menselijke verhalen. Eerder werkte ze als ontwerper bij FARO en Houben / Van Mierlo, als programmamaker en projectleider bij het Bosch Architectuur Initiatief en als sociaal architect bij de gemeente Eindhoven. “Het werk van architectuurcentra gaat over zoveel meer dan alleen architectuur. De gebouwde omgeving raakt vrijwel alle grote maatschappelijke vraagstukken van onze tijd.”
Utrecht is de snelstgroeiende stad van Nederland: in de komende twintig jaar zullen er zo’n 60.000 woningen bijgebouwd worden. Welke rol kan AORTA spelen in het gesprek over hoe we die groei vormgeven?
“Snel bouwen hoeft niet altijd ten koste te gaan van kwaliteit. Maar het vraagt wél om duidelijke keuzes, korte lijnen, creativiteit en verbeeldingskracht. De uitdaging is om woningbouw niet als een losse aantallenopgave te benaderen. Het gaat niet alleen om hoeveel woningen we bouwen, maar ook voor wie, waar en wat dat betekent voor de omgeving. Daarom moeten we slimmer omgaan met minder ruimte en steeds zoeken naar de samenhang tussen ontwerp, beleid en de dagelijkse leefwereld van inwoners.
De kracht van AORTA is dat we verschillende perspectieven samenbrengen: ontwerpers, bewoners, bouwers en gemeente. Met debat, excursies, ontwerpend onderzoek en verdiepende gesprekken maken we zichtbaar wat keuzes betekenen voor de stad en haar bewoners. De Rijnenburg Sessies vind ik daar een mooi voorbeeld van: met multidisciplinaire teams werkten we daar aan toekomstbeelden voor het gebied – niet om kant-en-klare oplossingen te vinden, maar om het gesprek te verbreden voordat keuzes definitief worden.”
Welke ambitie heb je voor AORTA in een stad die zo sterk in beweging is?
“Mijn ambitie zou ik samenvatten als: scherper richten, sterker dragen. Met scherper richten bedoel ik dat AORTA vooruitlopend agendeert: niet pas een gesprek voeren wanneer een besluit bijna is genomen, maar juist wanneer er nog keuzes mogelijk zijn. Daarbij wil ik aandacht geven aan urgente onderwerpen zoals betaalbaar wonen, verdichting, energietransitie, circulariteit, klimaatadaptatie, gezondheid, kansengelijkheid en de kwaliteit van de openbare ruimte.
Sterker dragen betekent dat we programma’s samen met anderen ontwikkelen en een bredere doelgroep bereiken. Ik wil dat AORTA bekend is bij ontwerpers, ontwikkelaars, bouwers, beleidsmakers en corporaties, maar ook toegankelijk is voor inwoners, jongeren, en professionals uit bijvoorbeeld zorg, welzijn en onderwijs.
Ik wil bovendien meer ruimte maken voor debat en ‘ruimtelijke democratie’: niet alleen goede voorbeelden tonen, maar ook belangen, waarden en meningsverschillen zichtbaar maken. Ik zie AORTA als zichtbaar, onafhankelijk en relevant platform dat bijdraagt aan opinievorming én verandering in de praktijk.”
De gemeentelijke subsidie voor AORTA wordt afgebouwd. Daarmee komt onze toekomst onder druk te staan. Welke impact heeft dat op jou, op de organisatie en op de stad?
“Niet alleen voor AORTA en ons netwerk, maar ook voor mij kwam dit besluit totaal onverwacht. Het besluit rijmt niet met de ambities van de stad. Utrecht wil veel woningen bouwen, maar tegelijk een duurzame en sociale stad zijn met gelijke kansen. Deze onderwerpen raken direct aan ruimtelijke ontwikkeling.
Hoe bouwen we snel betaalbare woningen? Hoe gaan we om met hittestress en de energietransitie? Hoe ontwerp je een goede straat waar iedereen zich veilig voelt? AORTA is hét platform van Utrecht wat een breed publiek trekt met zowel inwoners als professionals om hierover samen het gesprek voeren. Daarmee draagt AORTA bij aan toekomstbestendige keuzes, nieuwe perspectieven en sterkere samenwerking rond de gebouwde leefomgeving van Utrecht. Zo werken we aan een stad en regio waarin ruimtelijke ontwikkeling ook leidt tot maatschappelijke meerwaarde.
Tegelijkertijd motiveert het me om samen met het team, de Raad van Toezicht, de Inspirational Board, onze vrijwilligers, partners en juist ook met de gemeente verder te bouwen aan de toekomst van AORTA. Juist nu is het belangrijk om helder te maken welke publieke waarde AORTA heeft.”
Hoe beïnvloedt die nieuwe realiteit de keuzes die je als directeur wilt maken?
“De nieuwe situatie vraagt om meer focus. We moeten scherp kiezen waar AORTA verschil kan maken en onze programma’s sterker verbinden aan actuele en urgente opgaven. Niet alleen iets ‘laten zien’, maar kennis en gesprekken laten doorwerken in beleid, ontwerp en praktijk.
Samenwerking is daarbij onmisbaar: met bewoners, ontwerpers, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties, marktpartijen en overheden. Tegelijkertijd moet AORTA onafhankelijk blijven en ruimte houden om ook kritische of ongemakkelijke vragen te stellen.
AORTA heeft eerder laten zien hoe dat kan. In ‘Van wie is de Energie?’ kwamen verschillende partijen bijvoorbeeld samen om energie, landschap, natuur en rechtvaardigheid in samenhang te onderzoeken. Dat soort trajecten laat zien hoe kennisdeling, participatie en ontwerpend onderzoek elkaar kunnen versterken.
Daar ligt voor AORTA een belangrijke rol: keuzes zichtbaar en bespreekbaar maken en onderzoeken wat ze betekenen voor de stad en haar inwoners. Zo blijven we bijdragen aan een Utrecht waarin ruimtelijke en maatschappelijke kwaliteit hand in hand gaan.”