Op 21 december overleed geheel onverwachts Eveline Paalvast, directeur-bestuurder van Architectuurcentrum AORTA in Utrecht. Sinds 2011 heb ik met haar en haar team samengewerkt vanuit mijn rol als gespreksleider. Ik denk daar met veel genoegen aan terug. Door het vertrouwen dat ze me steeds opnieuw schonk konden we een hele prettige en professionele relatie opbouwen.

Door Bart Cosijn

Eveline bezat een unieke combinatie van eigenschappen die haar als organisator van gesprekken over stedelijke en sociale ontwikkeling goed van pas kwamen. Elke bijeenkomst werd door haar en haar team heel precies voorbereid. Ze wisten precies wie ze waarom uitnodigden, welke locatie het beoogde gesprek het beste ondersteunde en welke centrale dilemma’s aan de orde moesten komen. Bovendien betrok ze mij als gesprekleider in een vroeg stadium bij de ontwikkeling van programma’s.

De kwaliteit van het gesprek, debat, congres of brainstorm stond voor haar altijd voorop. Zowel wanneer het programma geheel door AORTA werd ontwikkeld, als wanneer AORTA met regelmaat in opdracht van gemeenten en de provincie als debatprogrammeur optrad. De kwaliteit werd gelukkig ruim voldoende erkend en Eveline bewaakte steeds de onafhankelijkheid van haar centrum.

Nooit op de eerste rij

Tegelijk is er ook een meer bescheiden kant aan dit werk voor de publieke zaak, waar Eveline zich voor inzette. De bijgaande foto staat voor mij symbool voor hoe zij deze houding vertegenwoordigde. Tijdens de voorbereiding van een bijeenkomst veel sturen, alle details uitdenken en zorgen dat het programma, de locatie, de opstelling, de deelnemers, de techniek, en de moderatie zo goed mogelijk op elkaar zijn afgestemd. Maar vanaf de start het volledige vertrouwen geven aan de gespreksleider. Aan mij en aan vele andere moderatoren waar ze mee samenwerkte. Ze zat nooit op de eerste rij, vaak aan de zijkant op een plek waar ik makkelijk met haar oogcontact kon onderhouden. Voor een snelle blik van ‘gaat goed zo’. Of even wijzend naar iemand in ’t publiek die volgens haar wel even ’t woord mocht krijgen.

Achtervang

Een voorbeeld van zo’n detail: ze vroeg me steeds opnieuw of ik ‘achtervang’ had geregeld. De eerste keer moest ik even fronsen. Wat bedoelt ze? ‘Heb je iemand klaar staan die je kan vervangen als je ziek wordt?’. Normaal deed ik dat niet. Simpelweg omdat opdrachtgever me dat niet vroegen. Maar sinds ik met Eveline ging samenwerken peilde ik onder mijn collega’s of er iemand de opdracht eventueel zou kunnen overnemen. Altijd was er een collega beschikbaar. Het stelde Eveline gerust. Tegelijk voelde ik me daardoor een stap in m’n eigen ontwikkeling maken, weer wat professioneler.

De stad Utrecht en de provincie Utrecht verliezen met haar een belangrijke hoeder van het scherpe gesprek over de ruimtelijke, architectonische, programmatische en sociale kwaliteit. Juist in die samenhang. Op de kop af hebben we 13 jaar samengewerkt. Ik ga haar, haar betrokkenheid en de altijd inspireerde gesprekken die we hadden missen.