{"id":22989362,"date":"2024-04-16T09:07:51","date_gmt":"2024-04-16T09:07:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.aorta.nu\/erfgoed-rijnenburg\/?p=22989362"},"modified":"2024-04-19T08:41:40","modified_gmt":"2024-04-19T08:41:40","slug":"rijnenburg-bodemopgaven","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.aorta.nu\/erfgoed-rijnenburg\/rijnenburg-bodemopgaven\/","title":{"rendered":"Rijnenburg: koppelkansen voor archeologie en bodemopgaven"},"content":{"rendered":"

[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.23.1″ _module_preset=”default” vertical_offset=”10px” custom_margin=”0px||||false|false” custom_padding=”0px||||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”2_3,1_3″ _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” width=”100%” custom_padding=”0px||||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”2_3″ _builder_version=”4.23.1″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_text admin_label=”Inleiding” _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” header_5_text_color=”#000000″ hover_enabled=”0″ global_colors_info=”{}” sticky_enabled=”0″]<\/p>\n

De ondergrond van polder Rijnenburg bepaalt mede de keuzes bij de gebiedsontwikkeling, want tegenwoordig geldt als uitgangspunt: \u2018water en bodem sturend\u2019. Bodemkenner Kim Cohen van de Universiteit Utrecht is kennispartner van het project Bouwen met Erfgoed en ziet kansen om bodemvraagstukken en archeologie te koppelen.<\/h4>\n

[\/et_pb_text][et_pb_text admin_label=”Auteur” _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n

Door: Femke Noordink<\/strong><\/p>\n

[\/et_pb_text][et_pb_text admin_label=”Tekst” _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n

Kim Cohen doet als fysisch geograaf onderzoek naar het fysieke landschap. Hoe is dat ontstaan en wat heeft de mens ermee gedaan? Het type bodem kan mogelijke archeologische vindplaatsen onthullen. Ook bepaalt het mede waar wel of niet gebouwd kan worden en hoe bodemoplossingen voor waterberging en klimaat een plek kunnen krijgen.<\/p>\n

\u201cArcheologen willen het landschap lezen\u201d, aldus Cohen. In de gebiedsontwikkeling van Rijnenburg vormen archeologie en bodemvraagstukken het startpunt in de planvorming. Archeologie is een wettelijke taak, benadrukt Cohen. \u201cDaar begin je het liefst zo vroeg mogelijk mee \u2013 Rijnenburg is een schoolvoorbeeld van vroegtijdige inventarisatie.\u201d<\/p>\n

Historisch landschap<\/h4>\n

Kenmerkend voor het Rijnenburgse landschap is dat het een stukje van de Rijndelta is. \u201cDaar hebben vroeger rivieren doorheen gelopen\u201d, vertelt Cohen; \u201ceentje van 5000 jaar, 4000 jaar en 3000 jaar geleden, die zich steeds verlegden.\u201d Utrecht ligt boven op de Romeinse tak van de Rijn, zo legt hij uit. \u201cOok voor Rijnenburg weten we dat er een oude rivierloop was; die stroomde 2500 jaar geleden voor het laatst. Net voor de Romeinen aankwamen, werd Rijnenburg de ideale plek voor landbouw: hoog genoeg gelegen, en vruchtbaar.\u201d<\/p>\n

\n
\u201cJe kan een hele biografie maken van de rivierloop en de mensen die daaromheen zaten\u201d<\/h5>\n<\/blockquote>\n

In de Romeinse tijd was dit geen actieve stroomgordel meer, maar een zandbaan. \u201cEen slingerend overblijfseltje\u201d, aldus Kim Cohen. \u201cDaar kan nog wat water in hebben gestaan. We willen snappen hoe die stroomgordel in elkaar zit. Je kan een hele biografie maken van de rivierloop en de mensen die daaromheen zaten. We moeten er daarbij voor waken dat we niet alleen naar de Romeinen kijken, ook naar de periode daarvoor en daarna.\u201d Zo liggen er ook aangelegde sloten uit de middeleeuwen in het gebied.<\/p>\n

\"Historisch<\/p>\n

Cohen legt uit dat het denken in levensfases van een rivierloop helpt om het gebied op te delen: \u201cEen rivier heeft een begin, wordt volwassen en gaat dood. Daarna blijft iets over. Als fysisch geologen willen we snappen: wat deed zo\u2019n rivier eigenlijk? Hoe lang bestond die? Hoe snel veranderde de actieve rivier naar dode rivier met stilstaand water, naar dichtgeslibde rivierloop en uiteindelijk naar landschapselement met kenmerken hiervan?\u201d<\/p>\n

Aan het landschap zien we waar rivieren vroeger gelopen hebben, door verhogingen of verkleuringen in de bodem. Rivieren traden regelmatig buiten hun oevers en brachten klei en zand mee. Die zorgden voor verhoogde oeverwallen en voor stroomruggen; dat zijn aaneengeschakelde oeverwallen. In polder Rijnenburg liggen er twee: de Jutphase stroomrug en Blokse stroomrug.<\/p>\n

Woonopgave<\/h4>\n

Rijnenburg herbergt dus een landschap van grote historische waarde. Maar Nederland kampt met een immense woonopgave en de polder is aangewezen om in de toekomst veel mensen te huisvesten. \u201cHet hele gebied gaat gevuld worden met huizen \u2013 dat was eerst het idee\u201d, zegt Cohen. \u201cMaar het is een polder, dus dat is uiteindelijk niet logisch. We moeten ervoor zorgen dat we niet overal gaan bouwen. Sommige plekken moeten opener blijven, vooral de lagere, nattere gedeeltes. Die kunnen energiepark of waterbergingspark worden, of beide.\u201d Waterbergingsgebieden zijn hard nodig om wateroverlast te voorkomen. \u201cAnders komen we gigantisch in de knoop\u201d, aldus de onderzoeker. \u201cDat is d\u00e9 opgave.\u201d<\/p>\n

\n
Waterbergingsgebieden zijn hard nodig om wateroverlast te voorkomen. \u201cAnders komen we gigantisch in de knoop\u201d<\/h5>\n<\/blockquote>\n

Een ander vraagstuk is voor hoe lang er gebouwd gaat worden. \u201cWelke houdbaarheidsdatum zit er op zo\u2019n wijk? Gaan we daar tot in de eeuwigheid wonen? Of voor een beperkte periode? Bouwers zeggen voor een jaar of vijftig; wijken worden even snel-snel gebouwd. Maar bewoners vinden het prima om er langer in te wonen. En de gemeente zegt: het blijft altijd een woonwijk.\u201d Kim Cohen acht het een goed streven om er een wijk van te maken die heel lang meekan.<\/p>\n

Bodemdaling<\/h4>\n

Een lange houdbaarheid hangt mede af van de factor bodemdaling. Het zakken van de bodem vormt een grote opgave in de polders van Nederland. Zo ook in Rijnenburg. \u201cJe moet ervoor zorgen dat die permanent stopt, en niet langzaam doorsukkelt\u201d, zegt Cohen. Landelijke projecten rondom bodemdalingsmaatregelen moeten daar oplossingen voor geven. Kim Cohen: \u201cMaar daar heb je een casus voor nodig waar je dit in de praktijk aan kunt onderzoeken. En die heeft Rijnenburg te bieden.\u201d<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Huizenbouw bijvoorbeeld, remt de bodemdaling af. Cohen: \u201cOm bodemdaling tegen te gaan, kan het soms goed zijn om ergens een stad te ontwikkelen in plaats van landbouw. Daarbij wordt een extra laag zand gestort. Dit drukt de natuurlijke, organische, venige lagen, dieper onder de grond, tot onder de grondwaterspiegel.\u201d Dat houdt de grond natter, en dat zorgt voor minder CO2-uitstoot. Een verrassend voordeel van woningbouw. De grond wordt door bebouwing en bewoning echter ook intensiever gebruikt, wat weer zorgt voor meer uitstoot.<\/p>\n

Heldere kaders stellen is daarbij het credo. \u201cDaar wil je al vroeg over nadenken, v\u00f3\u00f3r de ontwerpers ermee aan de slag gaan.\u201d Ook over het juiste type fundering, hoe hoog de bebouwing wordt aangelegd, en waar de kelders en kruipruimtes onder de huizen uit bestaan. Hoe kan je woningbouw versnellen, met welke belangrijkste factoren moet je rekening houden? Wat kan je verbeteren met technische of bestuurlijke maatregelen? \u201cOf met ontwijking. Soms is het advies om gewoon ergens anders te bouwen. Het ene gebied is geschikter voor bepaalde activiteiten dan het andere. Planologische beslissingen gaan daarbij niet alleen over de mens, maar over wat wel of niet kan in de bodem.\u201d<\/p>\n

\n
\u201cWij beslissen over waar toekomstige generaties in gaan wonen. Als alles gebouwd is, kan je dat niet meer aanpassen. Nu wel\u201d<\/h5>\n<\/blockquote>\n

Gespannen voet<\/h4>\n

Gaan archeologie en bodemopgaven zoals waterberging wel goed samen? Werken ze elkaar niet tegen? \u201cNee\u201d, antwoordt Kim Cohen resoluut. \u201cZeker in dit project, waarin archeologie naar voren wordt gehaald, zijn er koppelkansen. Het is zaak om een zo hoog mogelijke waterstand in het gebied te houden. Ondanks dat daar wat meer import van bouwzand voor nodig is. Dan is het zowel ok\u00e9 voor de archeologie als aan de waterkant.\u201d Archeologen houden het grondwaterpeil het liefst hoog, zodat met name organische resten onder de grond goed bewaard blijven.<\/p>\n

Waarmee het wel op gespannen voet staat is of het financieel nog uit kan. \u201cHet is voor de bouwers goedkoper om het water lager te houden\u201d, zegt Cohen. \u201cMaar niet voor de gemeente, waterschappen en belasting betalende bewoners, die opdraaien voor het onderhoud.\u201d Een afweging tussen korte termijn- versus lange termijnkosten. \u201cWij beslissen over waar toekomstige generaties in gaan wonen. Als alles gebouwd is, kan je dat niet meer aanpassen. Nu wel\u201d.<\/p>\n

[\/et_pb_text][et_pb_text admin_label=”Projecttekst” _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n

\n

Bouwen met Erfgoed is een project van de gemeente Utrecht, architectuurcentrum AORTA en verschillende kennispartners. Doel is de archeologische waarde van het gebied vroegtijdig in kaart te brengen en de uitkomsten hiervan sturend te laten zijn bij toekomstige gebiedsontwikkelingen.
<\/strong>Lees verder<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_3″ _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” background_color=”#f4f4f4″ custom_padding=”10px|10px|10px|10px|false|false” sticky_limit_bottom=”section” global_colors_info=”{}”][et_pb_image src=”https:\/\/www.aorta.nu\/erfgoed-rijnenburg\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/KimCohen_portretNov2016_DSC_0694-crop-scaled.jpg” title_text=”KimCohen_portretNov2016_DSC_0694-crop” _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_image][et_pb_text _builder_version=”4.23.4″ _module_preset=”default” background_color=”RGBA(255,255,255,0)” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n

Kim Cohen<\/h4>\n

Kim Cohen (1973) werkt als docent-onderzoeker bij het departement Fysische Geografie, Universiteit Utrecht. Zijn vakgebied is de wordingsgeschiedenis en ouderdom van het Nederlandse landschap en alle onderdelen daarin. Van stuwwallen uit de voorlaatste ijstijd, via veen, klei en zandbanen, van rivierlopen uit de Rijndelta in de prehistorie, tot middeleeuwse dijken en slootnetwerken en moderne verstedelijking en inrichting. Zijn lopend onderzoek gaat over de bodemdaling en zeespiegelstijging in verleden, heden en toekomst, over hoe lang grotere en kleinere rivierlopen in een delta gemiddeld functioneren en de variabiliteit en heterogeniteit van de ondiepe ondergrond, en over de overstromingsgeschiedenis van de Rijndelta.<\/p>\n

Profielpagina: www.uu.nl\/staff\/kmcohen<\/a><\/p>\n

[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De ondergrond van polder Rijnenburg bepaalt mede de keuzes bij de gebiedsontwikkeling, want tegenwoordig geldt als uitgangspunt: \u2018water en bodem sturend\u2019. Bodemkenner Kim Cohen van de Universiteit Utrecht is kennispartner van het project Bouwen met Erfgoed en ziet kansen om bodemvraagstukken en archeologie te koppelen.Door: Femke NoordinkKim Cohen doet als fysisch geograaf onderzoek naar het fysieke landschap. Hoe is dat ontstaan en wat heeft de mens ermee gedaan? Het type bodem kan mogelijke archeologische vindplaatsen onthullen. Ook bepaalt het mede waar wel of niet gebouwd kan worden en hoe bodemoplossingen voor waterberging en klimaat een plek kunnen krijgen. \u201cArcheologen willen het landschap lezen\u201d, aldus Cohen. In de gebiedsontwikkeling van Rijnenburg vormen archeologie en bodemvraagstukken het startpunt in de planvorming. Archeologie is een wettelijke taak, benadrukt Cohen. \u201cDaar begin je het liefst zo vroeg mogelijk mee \u2013 Rijnenburg is een schoolvoorbeeld van vroegtijdige inventarisatie.\u201d Historisch landschap Kenmerkend voor het Rijnenburgse landschap is dat het een stukje van de Rijndelta is. \u201cDaar hebben vroeger rivieren doorheen gelopen\u201d, vertelt Cohen; \u201ceentje van 5000 jaar, 4000 jaar en 3000 jaar geleden, die zich steeds verlegden.\u201d Utrecht ligt boven op de Romeinse tak van de Rijn, zo legt hij uit. \u201cOok voor Rijnenburg weten we […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":22989364,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed euismod, sapien vel bibendum bibendum, velit sapien luctus velit, vel lacinia velit velit vel velit. Sed euismod, sapien vel bibendum bibendum, velit sapien luctus velit, vel lacinia velit velit vel velit. Sed euismod, sapien vel bibendum bibendum, velit sapien luctus velit, vel lacinia velit velit vel velit. Sed euismod, sapien vel bibendum bibendum, velit sapien luctus velit, vel lacinia velit velit vel velit. Sed euismod, sapien vel bibendum bibendum, velit sapien luctus velit, vel lacinia velit velit vel velit.\r\n\r\nLorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed euismod, sapien vel bibendum bibendum, velit sapien luctus velit, vel lacinia velit velit vel velit. Sed euismod, sapien vel bibendum bibendum, velit sapien luctus velit, vel lacinia velit velit vel velit. Sed euismod, sapien vel bibendum bibendum, velit sapien luctus velit, vel lacinia velit velit vel velit. Sed euismod, sapien vel bibendum bibendum, velit sapien luctus velit, vel lacinia velit velit vel velit. Sed euismod, sapien vel bibendum bibendum, velit sapien luctus velit, vel lacinia velit velit vel velit.\r\n\r\nLorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Sed euismod, sapien vel bibendum bibendum, velit sapien luctus velit, vel lacinia velit velit vel velit. Sed euismod, sapien vel bibendum bibendum, velit sapien luctus velit, vel lacinia velit velit vel velit. Sed euismod, sapien vel bibendum bibendum, velit sapien luctus velit, vel lacinia velit velit vel velit. Sed euismod, sapien vel bibendum bibendum, velit sapien luctus velit, vel lacinia velit velit vel velit. Sed euismod, sapien vel bibendum bibendum, velit sapien luctus velit, vel lacinia velit velit vel velit.","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-22989362","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-interview"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.aorta.nu\/erfgoed-rijnenburg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22989362","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.aorta.nu\/erfgoed-rijnenburg\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.aorta.nu\/erfgoed-rijnenburg\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aorta.nu\/erfgoed-rijnenburg\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aorta.nu\/erfgoed-rijnenburg\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22989362"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.aorta.nu\/erfgoed-rijnenburg\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22989362\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aorta.nu\/erfgoed-rijnenburg\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22989364"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.aorta.nu\/erfgoed-rijnenburg\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22989362"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aorta.nu\/erfgoed-rijnenburg\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22989362"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.aorta.nu\/erfgoed-rijnenburg\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22989362"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}