Over de ontwerpwedstrijd

Utrecht groeit en verduurzaamt. Dat betekent dat de komende jaren meer elektriciteitshuisjes nodig zijn. In de Binnenstad is plaatsing in de openbare ruimte soms noodzakelijk. De huidige standaardmodellen laten zich echter moeilijk inpassen in de historische en beeldbepalende omgeving.

Een nieuwe laag met eigen karakter en functie

Waar voldoende ruimte beschikbaar is, kan een buitenschil worden toegepast die het huisje zorgvuldig in de context verankert. Die fysieke afstand tot het huisje creëert ontwerpvrijheid: de buitenschil wordt een zelfstandige laag met een eigen karakter, functie, materiaal en betekenis voor de stad.

Op zoek naar een innovatief ontwerp

We dagen ontwerpers uit om een uitvoerbaar, duurzaam en contextueel ontwerp te maken dat de ruimtelijke kwaliteit van Utrecht versterkt en tegelijkertijd de technische werking van het huisje ongemoeid laat en onderhoud en veiligheid waarborgt.

Wat je moet weten over de opgave

Over de elektriciteitshuisjes

De ontwerpwedstrijd richt zich op de compacte, niet‑betreedbare elektriciteitshuisjes van Stedin. Ze worden op sommige plekken in de Utrechtse Binnenstad geplaatst, wanneer een inpassing oplossing of op grond van de derden niet mogelijk is. Het gaat om locaties op een ‘stenige’ plek, in een historische omgeving, en waar nodig op plekken in het groen.

Een flexibel, aanpasbaar ontwerp

Er zijn twee verschillende typen huisjes die onderling wat verschillen in o.a. afmetingen, footprint en deuropstelling, maar ze hebben dezelfde functionele basis. De scope van deze wedstrijd richt zich op één van de twee types (Pacto 25, zie de afbeelding hieronder). In de vervolgfase maken de winnende ontwerpers het ontwerp ook toepasbaar voor het andere type met de hulp van de gemeente en Stedin. Ontwerpen die flexibel, aanpasbaar en/of modulair zijn, zijn wenselijk, omdat dat de vervolgfase eenvoudiger maakt.

Vrije zone rondom het huisje

Rondom elk huisje is een vrije zone nodig voor het openen van deuren, veiligheid en onderhoud door Stedin. De schil staat daarom los van het huisje en krijgt een minimale hoogte (2.10 m) die aansluit op de maatvoering van beide typen. In de tekening hieronder staan de exacte afmetingen en benodigde vrije ruimte weergegeven.

Bekijk de ontwerpkaders vóór je begint

Ga je aan de slag met de opgave? Bekijk dan de ontwerpkaders. Daarin vind je de belangrijkste technische informatie die je nodig hebt voor de opgave. Ook vind je onderaan deze pagina een aantal veelgestelde vragen.

Bekijk de ontwerpkaders

Klik op de afbeelding om die te vergroten, of download hier.

De beoordelingscriteria

De schetsontwerpen worden door de jury beoordeeld op zes criteria die samen bepalen of een buitenschil zowel ruimtelijk, technisch als toekomstbestendig overtuigt:

Ruimtelijke en esthetische kwaliteit

Het ontwerp heeft een duidelijke identiteit, is zorgvuldig vormgegeven en voegt zich goed in uiteenlopende stedelijke situaties. Het draagt zichtbaar bij aan de beleving en kwaliteit van de openbare ruimte.

Aanvullende functie en/of betekenis voor de stad

Het ontwerp heeft écht iets toe aan de omgeving, waarmee het het extra ruimtegebruik van de buitenschil rechtvaardigt.

Innovatie en originaliteit

Het concept is vernieuwend in idee, vorm of toepassing en onderscheidt zich van bestaande oplossingen.

Duurzaamheid en circulariteit

Materialen en constructie zijn zo duurzaam mogelijk, bij voorkeur herbruikbaar, demontabel of circulair.

Locatiespecifieke toepasbaarheid

De schil kan worden aangepast aan de eisen en omstandigheden van verschillende locaties, zonder verlies van identiteit of kwaliteit.

Onderhoud en veiligheid

Het ontwerp is robuust, eenvoudig te installeren en te onderhouden en zo goed mogelijk bestand tegen vandalisme.

Voortbouwen op de ideeën van inwoners

Utrechtse bewoners hebben via een ideeënbus op de website van AORTA aangegeven wat zij belangrijk vinden in het ontwerp van elektriciteitshuisjes in hun leefomgeving. Deze input dient als inspiratiebron voor deze opgave en geeft inzicht in wensen rond uitstraling, gebruik en inpassing. De verzamelde ideeën zijn terug te vinden in de ideeënbus en kunnen helpen om jeontwerp beter te laten aansluiten op wat bewoners prettig en passend vinden.

Zo doe je mee

De indiening is vormvrij. Graag ontvangen we compacte voorstellen die je ontwerp zo concreet en helder mogelijk illustreren. Richtlijn: 3x A3 pagina’s aan tekst en beeld, maar meer of minder is toegestaan. De deadline is 15 juni 2026.

Je document(en) kun je per mail aanleveren als pdf aan aorta@aorta.nu., met als onderwerp: Ontwerpvoorstel Elektriciteitshuisjes. Is het bestand groter dan 10 MB? Deel het dan via een WeTransfer-link.

Liever per post? Stuur je voorstel dan per post naar: Architectuurcentrum AORTA, Kaap Hoorndreef 66, unit 2.1, 3563 AW Utrecht. Verstuur je document op tijd: alleen inzendingen per post die vóór de sluitingsdatum binnenkomen, nemen we mee in de beoordeling.

De indiening moet in ieder geval omvatten:

1. Beschrijving van het ontwerp

Een heldere toelichting op het schetsontwerp, inclusief vormgeving, materiaalgebruik, werking en eventuele aanvullende functies.

2. Beeldpresentatie

Ontwerptekeningen, referentiebeelden, schetsen en/of renders die het ontwerp visueel inzichtelijk maken.

3. Persoonlijke informatie

Een korte introductie van jou of het team, inclusief achtergrond en relevante ervaring. Dit helpt de jury om de ontwerpbenadering en expertise te plaatsen.

Tijdlijn

De planning bestaat uit twee delen: de ontwerpwedstrijd zelf en het vervolgtraject waarin de winnende ontwerpen worden uitgewerkt en gerealiseerd.

Ontwerpwedstrijd

21 april 2026: Start ontwerpwedstrijd.

15 juni 2026: Uiterste inzenddatum.

Week van 22 juni 2026: Bekendmaking shortlist.

Week van 29 juni 2026: Pitches van de shortlist.

Week van 6 juli 2026: Bekendmaking winnaars.

Globale planning na de ontwerpwedstrijd

Juli – november 2026: Uitwerking naar definitieve ontwerpen.

September 2026 – maart 2027: Uitvraag en opdracht voor industrieel ontwerp en technische uitwerking.

2027-2030: Plaatsing elektriciteitshuisjes in twee buurten van de Binnenstad.

2027–2030: Productie en plaatsing van enkele buitenschillen.

Selectie- en vervolgproces

Shortlist en pitches

Uit alle inzendingen selecteert de jury een shortlist van maximaal 7 ontwerpen. De indieners van deze ontwerpen nodigen we uit om hun voorstel toe te lichten in een korte pitch van ongeveer 15 minuten, met aansluitend ruimte voor vragen van de jury. De pitches vinden plaats op donderdag 2 juli. Op basis van deze presentaties kiest de jury drie winnende ontwerpen.

Ontwikkeling tot definitief ontwerp

De drie winnende ontwerpers ontwikkelen de ontwerpen verder tot een definitief ontwerp. Winnaars ontvangen hiervoor een passende financiële vergoeding en professionele, technische begeleiding door de gemeente en Stedin. De ambitie is om de ontwerpen daadwerkelijk te produceren, plaatsen en in gebruik te nemen in de Utrechtse openbare ruimte.

Financiële vergoeding

De winnende partijen die na de pitchfase geselecteerd zijn, ontvangen automatisch een vervolgopdracht van de gemeente Utrecht. Dit is geen vrijblijvende uitnodiging, maar een vast onderdeel van de wedstrijdopzet. Elke winnende partij ontvangt voor deze vervolgopdracht:

• €15.000 voor het definitieve ontwerp

• € 5.000 voor de adviesrol in het industrieel ontwerp

Over de jury

Een professionele vakjury beoordeelt de ontwerpen. De jury bestaat uit:

Bas van den Berg – Manager AM Beleid & Technische Innovatie, Stedin.
Esther Vlaswinkel – Commissie Omgevingskwaliteit Utrecht, partner SVP Architectuur en Stedenbouw.
Rozemarijn Doornewaard – Afdelingshoofd Energietransitie, gemeente Utrecht.
Willem Hoebink – Adviescommissie beeldende kunst en vormgeving (ABKV), industrieel vormgever en architect.

Veelgestelde vragen

Wat is de opgave?

De komende jaren verschijnen in de Utrechtse Binnenstad nieuwe elektriciteitshuisjes die nodig zijn om de groeiende elektriciteitsvraag op te vangen. In heel Utrecht gaat het om circa 800 huisjes in ongeveer vijftien jaar tijd. Ze zijn technisch noodzakelijk en hebben een gestandaardiseerd, grotendeels onveranderbaar ontwerp. Beschildering of kleine ingrepen zijn soms mogelijk, maar de basisvorm ligt vast. Rond 2031 volgt een nieuwe aanbesteding door Stedin, wat mogelijk kan leiden tot andere standaardmodellen. Juist daarom ligt hier een bijzondere ontwerpkans: rondom deze vaste kern komt een zelfstandige buitenschil te staan. Een ontwerp dat volledig losstaat van het huisje zelf en binnen de openbare ruimte van de gemeente Utrecht wordt geplaatst. Deze buitenschil kan uitgroeien tot een nieuw type stedelijk object — een uitnodigende, karaktervolle toevoeging die zichtbaar maakt dat de energietransitie niet alleen technisch, maar ook ruimtelijk en cultureel vorm krijgt.

Voor wie is de wedstrijd bedoeld?

De ontwerpwedstrijd staat open voor iedereen die professioneel werkt met vormgeving, ruimte of verbeelding. Ontwerpers, architecten, kunstenaars, industrieel ontwerpers, vakstudenten en makers worden uitgenodigd om hun creativiteit in te zetten voor een nieuw type stedelijk object. Ervaring is geen vereiste: zowel gevestigde bureaus als startende ontwerpers kunnen meedoen. Wat telt, is een origineel, goed doordacht en uitvoerbaar ontwerp dat de stad verrijkt.

Wat is het gemeentelijk beleid voor de inpassing van nutsvoorzieningen in Utrecht?

De stedenbouwkundige visie van Utrecht stelt dat nutsvoorzieningen bij voorkeur inpandig worden opgenomen, zodat de openbare ruimte zo min mogelijk wordt belast. Wanneer dat niet haalbaar is, worden ze achter de rooilijn geplaatst, bijvoorbeeld in combinatie met een ander gebouw of op een binnenterrein. Pas wanneer ook dat niet mogelijk blijkt, wordt een plek (elders) in de openbare ruimte onderzocht. Daarbij gaat de voorkeur uit naar een verharde locatie; alleen wanneer er geen alternatief is, kan een plek in het groen worden overwogen. Deze uitgangspunten bepalen ook waar een buitenschil wenselijk of zinvol is.

Wat zijn de voordelen van een buitenschil?

Een buitenschil maakt van een technisch object een zorgvuldig ingepast en waardevol onderdeel van de stad. Belangrijkste voordelen:

Betere inpassing in de historische omgeving. De schil helpt het huisje aan te sluiten op het straatbeeld.
Veilig en goed bereikbaar. Omdat de schil los staat van het huisje, blijft onderhoud veilig en eenvoudig.
Ruimte voor klimaat en biodiversiteit. De schil kan vergroening, wateropvang of nestgelegenheid integreren.
Extra functies voor de openbare ruimte. Denk aan zitplekken, leunobjecten, fietsparkeren, vergroening, informatiepanelen of verlichting.
Positieve zichtbaarheid van de energietransitie. De schil maakt noodzakelijke infrastructuur herkenbaar en aantrekkelijk.
Een podium voor ontwerpkwaliteit. De schil toont wat ontwerpers kunnen toevoegen aan alledaagse infrastructuur en versterkt de identiteit van Utrecht.

Krijgt elk elektriciteitshuisje een buitenschil?

Nee. Niet elk huisje krijgt een buitenschil. Op veel locaties is dat niet nodig of ontbreekt de ruimte om een schil goed in te passen. Maar op andere plekken is een schil juist wél waardevol, omdat deze helpt het huisje beter te laten aansluiten op de omgeving, de ruimtelijke kwaliteit te versterken of de aanwezigheid van de nutsvoorziening zorgvuldig zichtbaar te maken.

Wanneer een schil wél kansrijk is

Op plekken waar inpandige inpassing of plaatsing op grond van derden niet mogelijk is en het huisje in de openbare ruimte komt te staan.
Op locaties met voldoende ruimte om een zelfstandige buitenschil te plaatsen zonder doorstroming of toegankelijkheid te hinderen en waar multifunctionaliteit mogelijk is.
Waar clustering met andere gebouwen ontbreekt en een schil kan helpen om het object in de context te verankeren.

Op welke locaties worden de huisjes met buitenschil geplaatst?

De buitenschillen worden geplaatst op plekken waar ze ruimtelijk passen, kwaliteit toevoegen én functioneel iets kunnen betekenen voor de omgeving. Dat kan een plein zijn, een groene plek of een locatie nabij een monument - zolang de schil de plek versterkt en voldoet aan de Utrechtse uitgangspunten voor de inpassing van nutsvoorzieningen. De exacte locaties worden later bepaald.

Wat dit betekent voor het ontwerp:

Het ontwerp moet aanpasbaar zijn aan verschillende typen plekken: zoals open pleinen, groene ruimtes en cultuurhistorische context.
De schil moet schaalbaar zijn, zodat hij op compacte én ruimere locaties toepasbaar blijft.
Extra functies zoals zitplekken, vergroening of beschutting zijn voldoende aanpasbaar, afhankelijk van wat de definitieve plek nodig heeft.

Wat zoeken we niet?

We zoeken geen AI-gegenereerde ontwerpen zonder menselijke ontwerpvisie. Creativiteit staat centraal, met ontwerpen die esthetiek, functionaliteit en techniek samenbrengen. Ook zoeken we geen té uitgebreide voorstellen of presentaties, maar inzendingen die compact en helder zijn geformuleerd.

Waarom richt de ontwerpwedstrijd zich niet op de huisjes zelf?

De komende jaren worden in Utrecht honderden nieuwe elektriciteitshuisjes geplaatst. Deze huisjes hebben een vast, gestandaardiseerd ontwerp dat tot minimaal 2031 niet verandert. Door Stedin wordt dit jaar bij de leverancier verkend of tussentijdse toevoegingen, zoals panelen, aan het huisje mogelijk zijn. Rond 2031 volgt een aanbestedingstraject, gevolgd door ontwerp, ontwikkeling en productie van een nieuw model. Dat proces kost jaren, waardoor een aangepast huisje pas ver in de toekomst beschikbaar zou zijn - met bovendien een onzekere esthetische uitkomst. Een buitenschil biedt - mits er ruimte voor is - wél een oplossing die op korte termijn inzetbaar is. Ze kan snel worden ontworpen en gerealiseerd, is aanpasbaar aan verschillende locaties en kan extra functionaliteit toevoegen. Zo ontstaat een flexibele, hoogwaardige manier om nieuwe huisjes zorgvuldig in de stad te laten landen, zonder te hoeven wachten op een toekomstig standaardmodel.

Hoe zit het met eigendom en beheer?

De grond direct onder het elektriciteitshuisje en de zone die nodig is voor veilig onderhoud, is van Stedin (in erfpacht). Dit betreft de technische installatie zelf en de ruimte die noodzakelijk is voor het openen van deuren, ventilatieroosters en toegang voor monteurs. Vanaf de positie van de buitenschil begint het openbare gebied, dat onder gemeentelijk eigendom en beheer valt.

Verdeling van verantwoordelijkheden

Stedin beheert en onderhoudt het huisje en de directe zone eromheen.
De gemeente Utrecht beheert de buitenschil en de openbare ruimte daaromheen, inclusief eventuele functies die aan de schil worden toegevoegd.

Deze scheiding zorgt ervoor dat veiligheid, toegankelijkheid en onderhoud altijd gegarandeerd blijven, terwijl de gemeente ruimte heeft om de plek kwalitatief vorm te geven.

Moet er een deur in de buitenschil?

Ja. Een buitenschil moet altijd een deur bevatten om toegang tot het elektriciteitshuisje te garanderen. Monteurs moeten het huisje veilig kunnen bereiken voor onderhoud, storingen en inspecties.

De exacte technische eisen voor deze deur - zoals afmetingen en draairichting- zijn vastgelegd in de technische kaders van de ontwerpwedstrijd.

Hoe groot mag de buitenschil worden?

De minimale maatvoering ligt vast in de kaders. De maximale dikte hangt af van de beschikbare ruimte en locatiespecifieke eisen, zoals doorstroom en toegankelijkheid. Slankere schillen passen ruimtelijk beter; grotere schillen kunnen meer functies opnemen.

Zijn er beperkingen in materiaalgebruik?

Materialen zijn bij voorkeur duurzaam en onderhoudsarm, bestand tegen vandalisme, geschikt voor buitengebruik en moeten voldoen aan (brand)veiligheidseisen.

Hoe wordt omgegaan met vandalisme, graffiti en slijtage?

Ontwerpen moeten robuust zijn en bij voorkeur anti-graffiti coatings gebruiken, modulair herstel mogelijk maken en bestand zijn tegen intensief stedelijk gebruik.

Hoeveel budget is voor de winnaars beschikbaar voor een definitief ontwerp?

het uitwerken van het schetsontwerp tot een definitief ontwerp, uitvoerbaar binnen een realistisch kostenkader;
het leveren van advies tijdens het industrieel ontwerpproces, dat door gespecialiseerde industrieel ontwerpers wordt uitgevoerd.

Elke winnende partij ontvangt voor deze vervolgopdracht:

€15.000 voor het definitieve ontwerp
€ 5.000 voor de adviesrol in het industrieel ontwerp

De totale vergoeding per winnaar bedraagt €20.000. Voor drie winnaars samen is het maximale totaalbedrag €60.000.

Hoeveel tijd krijgen de winnaars voor de uitwerking?

De drie winnende ontwerpers werken hun concept uit tot een definitief ontwerp tussen juli en november 2026, zoals beschreven in de tijdslijn.

Wat gebeurt er als een winnend ontwerp later technisch niet haalbaar blijkt?

Dan krijgt de ontwerper de kans om, in overleg met Stedin en de gemeente, het ontwerp aan te passen. Het doel is altijd om het concept overeind te houden, maar binnen de technische randvoorwaarden.

Neem contact op

Wil je meer weten over de wedstrijd, of heb je praktische vragen over je indiening? Mail naar: aorta@aorta.nu.

Ontwerpkaders

Technische tekening

Download hier de technische tekening van het elektriciteitshuisje en de buitenschil.

1. Locatie & positie van de buitenschil

De buitenschil staat buiten het grondgebied van Stedin en buiten de obstakelvrije zone rondom het huisje. Er is dus altijd sprake van een schil die losstaat van het huisje, met een duidelijke tussenruimte voor Stedin.

2. Werkruimte voor kabelinvoer

Voor het invoeren van midden- en laagspanningskabels en voor onderhoud is een vaste zone nodig (zie technische tekening: rode stippellijnen). In deze zone zijn niet toegestaan:

permanente constructies;
funderingen;
dragende elementen.

3. Verplaatsbaar deel van de buitenschil

Vereist is een verplaatsbaar deel van de buitenschil (zie tekening: groene stippellijn) dat:

alleen betrekking heeft op het deel van de schil dat in de werkzone valt;
binnen 5 minuten door één persoon te verplaatsen is;
voldoet aan Arbonormen (gewicht, tilbelasting);
breder mag zijn dan de werkzone, zolang het maar verplaatsbaar blijft;
geen fundering of vaste verankering heeft.

Het verplaatsbare deel betreft slechts een relatief klein segment aan één zijde van de totale buitenschil. Alle overige delen van de schil mogen permanent en constructief worden uitgevoerd, zolang zij buiten de obstakelvrije zone blijven.

4. Toegang

De buitenschil is een afgesloten constructie met een deur die altijd vanaf de openbare ruimte bereikbaar is.
De toegang bevindt zich altijd in het verplaatsbare deel.
De deur maakt integraal deel uit van dit verplaatsbare deel van de schil. Binnen dit segment kan de deur vrij worden gepositioneerd en mag zij desgewenst het volledige verplaatsbare deel vormen.
Minimale dagmaat: 1,15 m breed en 2,10 m hoog.
De deur opent naar buiten toe.
Stedin levert de cilinder (slot) en moet 24/7 toegang hebben.

5. Dikte & massa

De buitenschil kan zowel slank als dikker worden uitgevoerd. De dikte is een ontwerpkeuze en hangt af van de gewenste ruimtelijke uitstraling, de context en eventuele extra functies (denk aan zitplekken, vergroening, verlichting of andere functies). Slankere schillen zijn makkelijker in te passen, maar grotere schillen kunnen meer functies opnemen. De beschikbare ruimte op locatie verschilt en is pas in een later stadium duidelijk.
Alleen het deel van de schil dat binnen de werkzone voor kabelinvoer valt, moet licht en verplaatsbaar zijn. Dit betreft een relatief klein segment aan één zijde van de totale buitenschil. De overige delen van de schil mogen permanent, robuust en dikker worden uitgevoerd, zolang zij buiten de obstakelvrije zone blijven.
De dikte van de schil mag niet de obstakelvrije zone of de werkruimte van Stedin binnendringen.

6. Dak, afwatering & vuilophoping

De buitenschil krijgt geen dak en blijft aan de bovenzijde open, zodat veiligheid en onderhoud aan het huisje gewaarborgd blijven.
Het ontwerp voorkomt dat water zich ophoopt tussen schil en huisje, bijvoorbeeld door voldoende openingen, afschot, drainage of andere oplossingen voor waterafvoer.
De schil wordt zo vormgegeven dat bladeren, vuil en zwerfafval zich zo min mogelijk kunnen verzamelen, en dat onderhoud eenvoudig en veilig kan plaatsvinden.