architectuurcentrum aorta, utrecht

Op de vloer van de tentoonstellingsruimte is de plattegrond van de stad Utrecht afgedrukt. Een rode lijn geeft de Limes aan, informatiezuilen markeren belangrijke plekken. Aarzelend slingert een rode stippellijn door de binnenstad. ‘De Romeinse geschiedenis ligt hier grotendeels verborgen’ verklaart Aorta-directeur Eveline Paalvast. Elsevier, 19 januari 2008

Grootste verzonken monument in ons land
De zuidelijke helft van Nederland maakte van de eerste tot en met de vierde eeuw na Christus deel uit van het Romeinse Rijk. De grens van dit rijk was een militaire zone bestaande uit een weg, verdedigingswerken en burgernederzettingen; maar het was tevens een handelsroute en een plek waar uitwisseling van culturen plaatsvond. Ook Utrecht kent haar ontstaan in deze tijd als Romeinse legerplaats langs deze grens. Zonder dit Romeinse verleden had Willibrord (rooms-katholieke) aartsbisschop wellicht een andere plek gekozen voor zijn zetel. Deze grens, De Limes, is nu nog het grootste archeologische monument van ons land. De Limes is getuige van zo’n 400 jaar Nederlandse geschiedenis en verbindt ons met als die andere landen die ooit tot het Romeinse Rijk behoorden. In veel buurlanden staat de Romeinse Limes op werelderfgoedlijst. In ons land is De Limes verborgen, onzichtbaar, deels verwoest of weggespoeld in de drassige Hollandse bodem. Op verschillende plekken in Nederland wordt De Limes weer zichtbaar geïntegreerd in het huidige architecturale landschap en ruimtelijke ontwikkelingen. Ontsluierd voor iedereen.

Een unieke tentoonstelling die alle initiatieven rondom het Romeinse Erfgoed, De Limes, in Utrecht samenbracht. De Limes, de noordgrens van het Romeinse Rijk, is getuige van zo’n 400 jaar Nederlandse geschiedenis, en verbindt ons met al die andere landen die ooit tot het Romeinse Rijk behoorden. Het was een militaire zone maar ook een handelsroute. Het geheim van de oorspronkelijke ligging van deze route wordt door de huidige ontwikkelingen in de stad ontrafeld. Bij de ontwikkeling van bijvoorbeeld de nieuwbouwwijken in De Meern en Leidsche Rijn werden Romeinse schepen, hout van oude kadewanden en scherven van materialen van nederzettingen gevonden. Utrecht is trots op deze geschiedenis en maakt daarom steeds meer zichtbaar in de stad en het landschap waar de sporen gevonden zijn: de wachttorens in Fort Vechten, de weg in Leidsche Rijn, het park in de Hoge Woerd. Wanneer u de lichtlijn in de Servetstraat passeert en het groene, witte of rode licht u opschrikt, denk dan nog aan het Romeinse castellum van waaruit de stad gegroeid is.

Curator:  Architectuurcentrum Aorta
Initiatief:  Gemeente Utrecht, cultuurhistorie i.s.m. Architectuurcentrum Aorta.
Met dank aan medewerking van Programmabureau de Limes, Provincie Utrecht, Stichting Domplein 2013, OKRA landschapsacrhitecten, Zwarte Hond, DS landschapsarchitecten, RACM (Transformation).

Download hier meer informatie over de Limes.

Download hier de Limes Audiotour.

Download hier informatie over wachttorens en lichtlijn OKRA .

Download hier informatie over het EU project Transformations.

Verloop romeinse Limes / schatting Gemeente Utrecht 2008

 

Debat
Van Leidsche Rijn naar Utrecht via Romeinse plaatsen en via de Romeinse weg. We worden meegenomen in een korte film op de fiets langs de route. Kan het opnieuw aanbrengen van de historische link met het Romeinse verleden bijdragen aan een gevoel van inspiratie, een prettige woonomgeving en de verbinding van Utrecht met de omliggende wijken, met name Leidsche Rijn? Het verhaal van een plaats draagt bij aan het gevoel van welbevinden van haar bewoners. Het besef dat je deel bent van een verhaal. Niet alleen de Limes vertelt dit verhaal, maar alle tijden die dit gebied heeft doorgemaakt. Geconcludeerd werd dat het gaat om echte gebeurtenissen, geen reconstructie van een schijnwereld die nooit is geweest. Wat het verhaal is dat moet worden verteld is mede een verantwoordelijkheid van de bewoners en gebruikers. Zonder de ideeën van bewoners kan de verbinding van de omliggende wijken met Utrecht nooit worden gemaakt. Het is zoeken naar mogelijkheden om de cultuur van nu te verbinden met de bewoningsgeschiedenis van vroeger. ‘Een plaat oud ijzer’ (red. markering wachttoren Zandpark) draagt niet bij aan de beleving en herkenning. Maar er is potentie: een hoog niveau van architectuur en goede archeologie. Voor de gemeente Utrecht kan de Limes nationaal van belang zijn. Met deze culturele component zet Utrecht zichzelf weer op de kaart in de Randstad. Ook hier geldt dat er meerdere lagen zijn en meerdere verhalen te vertellen. Oude ambities dienen weer opgepakt te worden om Leidsche Rijn een gemiddelde Vinexwijk te laten ontstijgen. Leidsche Rijn en Utrecht ‘living apart together’. Drie castella, een oude en een nieuwe stad, ieder met een eigen gezicht en geschiedenis.

Initiatief: Programmabureau de Limes en Architectuurcentrum Aorta.

Inleiding: Erik Graafstal, stadsarcheoloog Gemeente Utrecht | Theo van Wijk, voorzitter Stichting Domplein 2013 | Marcel Carpay, directeur Programmabureau De Limes

Gespreksleider: Saskia van Dockum, directeur Utrechts Archief en bestuurslid Stichting De Limes

Panel: Dr. Martijn Duineveld, Universiteit Wageningen | Prof. Bloemers, Universiteit van Amsterdam | Annemiek Rijckenberg, stedenbouwkundig adviseur en voormalig wethouder Utrecht | Marinke Steenhuis, directeur Steenhuis Stedenbouw en Landschap | Mariet Schoenmakers, directeur AM Concepts | Peter Kuenzli, Gideon Consult en oprichter kunstproject Beyond Leidsche Rijn | Jan van Embden, secretaris Fietsersbond Utrecht

Download hier het volledige debatverslag.

Download hier de introductiepresentatie van Theo van Wijk.